ASMALARIN ALTINDA
Şampanya Tebeşir Mahzenleri: Crayères ve UNESCO
Reims ve Épernay altındaki kilometrelerce uzanan Galya-Roma dönemine ait tebeşir ocakları, şarap olgunlaştırma amacıyla yeniden işlevlendirilmiş olup, 2015 UNESCO listesine alınmasıyla tüm bu coğrafyanın değeri tescil edilmiştir.
GetYourGuide'da Şampanya turlarını görün ↗Bir crayère’in gerçekte ne olduğu
Krayer, bir tebeşir ocağıdır — aslında şarap için değil, yapı malzemesi için kazılmıştır; Galya-Roma döneminden Orta Çağ'a dek Reims Katedrali ve kent konaklarına taş sağlamak amacıyla işletilmiştir. Tebeşir tükendiğinde, geriye kalan boşluklar kentin ve çevresinin altında derin, çan biçimli ya da koridor benzeri oyuklar olarak bırakılmıştır. On dokuzuncu yüzyıldan itibaren Şampanya evleri, yalnızca şarap depolamak için yeni tüneller kazmak yerine, bu mevcut ocakları mahzen olarak benimsemeye başlamıştır; çünkü bu alanlar, Şampanya'nın olgunlaşması için gereken koşulları birebir sunuyordu. Bugün Reims'in altındaki krayerlerin pek çoğu, bu anlamda ödünç alınmış mekânlardır — tek bir şişe Şampanya oraya konmadan çok önce yüzyıllardır oradadırlar.
Kireç taşı, mahzenler için neden mükemmel bir malzemedir?
Tebeşirin, yıllanmış şampanya için neredeyse ideal olduğu ortaya çıkıyor: yıl boyunca 10–12°C civarında sabit bir sıcaklık sağlıyor, mantarların kurumasını önleyecek kadar yüksek nemi koruyor ve ışık ya da titreşim geçirmeden hafifçe nefes alabilecek kadar gözenekli. Bu koşullar önemli çünkü şampanya, piyasaya sürülmeden önce tortusu üzerinde yıllarca, hatta onlarca yıl dinlenebilir; bu süre zarfında sıcaklık veya nemdeki herhangi bir dalgalanma, bitmiş şarapta kendini gösterir. Yukarıdaki bağlara kendine özgü, iyi drene olan toprağını veren aynı tebeşir, birkaç on metre aşağıda yer altında da aynı derecede önemli bir iş yapıyor — bu yüzden mahzenler ve yamaçlar, ayrı cazibe merkezleri olarak değil, birbirine bağlı tek bir peyzaj olarak ele alınıyor.
En köklü mahzenlerden bazıları
Reims'teki eski Saint-Nicaise Manastırı'nın altında yer alan Ruinart'ın mahzenleri, bölgenin en eski ve en derinleri arasında sayılır; bazı bölümlerinin Galya-Roma döneminden kalma olduğu söylenir. Pommery'nin mahzenleri ise, eski bir sahibinin tebeşir kayalara oyduğu sanat eserleri ve yüz basamağın üzerinde indiği rivayet edilen sarmal merdiveniyle ünlüdür. Taittinger'in mahzenleri ise aynı manastır arazisine bağlı kilerlerde yer alır. Épernay'da Moët & Chandon ve Mercier, bölgenin en uzun mahzen ağlarından bazılarını işletir; Avenue de Champagne'ın altında kilometrelerce uzandığı söylenir. Kesin rakamlar kaynağa göre değişir ve evler cömertçe yuvarlama eğilimindedir, ancak her durumda ölçek gerçekten devasadır.
UNESCO'nun 2015 listesi
2015 yılında UNESCO, "Şampanya Yamaçları, Evleri ve Mahzenleri"ni Dünya Mirası Listesi'ne kaydetti; tek bir bina ya da mahzen değil, bütün bir kültürel peyzaj: bağ yamaçları, tarihi Avenue de Champagne ve Reims ile Épernay'ın altındaki mahzen ve crayère ağı. Bu tescil, şampanya üretimini yalnızca bir ürün olarak değil, yüzyıllara dayanan eksiksiz bir sistem olarak tanıyor; yer üstündeki asmaları yer altındaki tebeşir ocaklarına bağlıyor. Bu, bir ziyaret için de kullanışlı bir çerçeve — mahzenler, bulvar ve bağlar aslında kesintisiz tek bir hikâye ve yalnızca tek bir parçayı gösteren bir gün, diğerlerinin ona nasıl bağlandığını kaçırıyor demektir.
Mahzenleri ziyaret etmek: gerçekte nasıl bir deneyim
Yeraltında, hava serindir — gerçekten serin, sıcak bir öğleden sonra bile — loş ve çoğu zaman şaşırtıcı derecede geniştir; raflara dizilmiş ve üzerleri tozlu şişelerin koridorları, aydınlatılan bölümlerin gösterdiğinden çok daha uzağa uzanır. Çoğu tur bir miktar yürüyüş ve inip çıkmak için bir dizi merdiven içerir; bu nedenle hareket kısıtlılığı olanlar için en kolay durak değildir ve yazın bile ince bir katman giymekte fayda vardır. Tempo genellikle aceleci değildir: rehberler, mekânın kendisinin biraz konuşmasına izin verme eğilimindedir; sonundaki tadımdan önce, tebeşir kokulu bu yirmi dakikanın ardından o tadım fazlasıyla hak edilmiş gibi gelir.